Vergeetachtigheid en hersenmist in de overgang: waarom je ze niet moet wegwerken

Vergeetachtigheid in de overgang is voor veel onderneemsters een stille bron van frustratie. Een onderneemster in mijn Highly Connected traject vertelde me dat ze al jaren enorm vergeetachtig is, dat het haar mateloos stoort, en dat ze werkelijk alles al had geprobeerd om ervan af te raken. Tips, trucjes, verschillende coaches, niets bracht haar helderheid en energie terug. Ze stond nog maar aan het begin van haar traject en stelde me bijna hoopvol de vraag of ik alsjeblieft een eerste tip had om die vergeetachtigheid eindelijk op te lossen. Mijn antwoord was heel anders dan ze verwachtte. Want die vergeetachtigheid, en de hersenmist die eronder zit, is geen defect dat je moet repareren. Het is je lichaam dat je iets probeert te vertellen.

De natuur en ons lichaam zitten magisch en vernuftig in elkaar. In onze twintiger en dertiger jaren stroomt de energie, en als een jong veulen kunnen we bergen verzetten, meedraaien in een maatschappij die vooral sneller, meer en harder wil. Maar wanneer we in de overgang komen, zakt onze energie samen met onze hormonen weg. Ons lichaam laat dan duidelijk voelen dat de energiehuishouding aandacht nodig heeft, en dat uit zich op allerlei manieren: vergeetachtigheid, hersenmist, prikkelbaarheid, minder levenslust, meer stresspieken, piekeren en toenemende angsten.

Die mistigheid in je hoofd heeft ondertussen vele namen. De ene noemt het breinmist, de andere hersenmist, en online zoeken vrouwen massaal op het Engelse brain fog. Hoe je het ook noemt, het voelt hetzelfde: je woorden komen trager, je vergeet afspraken, je verliest de draad midden in een zin. En laat me hier meteen iets belangrijks zeggen, want ik ben geen arts: aanhoudende of hevige klachten laat je altijd best eens medisch nakijken, want de overgang verklaart veel, maar niet alles. Wat ik je wel kan aanreiken, is een andere manier om naar die vergeetachtigheid te kijken.

Toen mijn eigen kinderen nog baby waren, las ik het boek Oei, ik groei, waarin de groeispurten van baby’s worden uitgelegd. Wanneer een baby voor een groeispurt staat, gebeurt er van alles in dat kleine brein en lichaam. Het is zo overweldigend dat de baby teruggrijpt naar de veiligheid van de moederschoot, en dan doen de drie H’s zich voor: hangerig, hongerig, huilerig. En eens de baby door die groeispurt heen is, zie je plots een sprong. Het zet zijn eerste stapjes of spreekt zijn eerste woordjes.

Wat me toen raakte, is dat die groeispurten in een mensenleven nooit stoppen. We komen als mens telkens opnieuw voor een nieuwe levensfase te staan waarin we een sprong maken en groeien: een diploma halen, de eerste stappen op de arbeidsmarkt, een bedrijf oprichten, een ontslag, gaan samenwonen, een scheiding, een verlies. Elke sprong gaat gepaard met emoties, en de ene keer wat harder dan de andere zijn we geneigd om vast te houden aan het gekende, of durven we de sprong niet te nemen.

In de overgang gebeurt in mijn ogen precies hetzelfde. Je merkt als vrouwelijke onderneemster dat je niet meer diezelfde jonge energie hebt, dat je geen bergen meer verzet zoals twintig jaar geleden, dat je niet meer zoveel kan dragen als voorheen. De vergeetachtigheid en de hersenmist zijn dan geen teken dat er iets stuk is. Het zijn de drie H’s van je eigen groeispurt, je lichaam dat je vraagt om even terug te keren naar de veiligheid en te voelen wat er aan het verschuiven is.

En dan maken we ons zorgen, want ons bedrijf heeft ons nodig. Kan het nog gezond blijven groeien als wij er niet meer diezelfde energie voor hebben? We willen vasthouden aan vroeger, we willen dat onze energie terugkomt, en we gaan als gekken op zoek naar hulpmiddeltjes om ons oude niveau terug te halen en die verdomde vergeetachtigheid de kop in te drukken. Wat we niet beseffen, is dat we in die zoektocht zelf ook enorm veel energie verliezen.

Het is een beetje zoals blijven duwen tegen een deur die net wil opengaan naar de andere kant. Hoe harder je duwt om terug te keren naar wie je twintig jaar geleden was, hoe meer je de beweging tegenwerkt die je lichaam net probeert te maken. De vergeetachtigheid bestrijden is dweilen met de kraan open, want ze is geen probleem dat opgelost moet worden. Ze is een uitnodiging.

Want als vrouwelijke onderneemster hebben we in de overgang iets anders te doen. Onze taak is niet om meer energie te zoeken of middeltjes te vinden die de vergeetachtigheid wegdrukken. Onze taak is om naar de toekomst te kijken. Er dient zich een fase aan waarin het tijd wordt om stil te staan bij de volgende generatie, die onze kennis, ervaring en wijsheid nodig heeft om ons werk verder te zetten. Ons leiderschap mag op een andere manier ingezet worden.

Dat vraagt dat je je energie alleen nog kwalitatief en selectief inzet, daar waar ze een meerwaarde oplevert. En dat betekent dat je je bedrijf anders durft in te richten, op een manier waarin je enkel nog aandacht geeft aan kwaliteit. Niet langer meer, sneller en harder, maar minder, dieper en beter. De overgang haalt als het ware je jonge, alles-willende energie weg, precies zodat er ruimte komt voor de energie die je nu nodig hebt: gericht, wijs en waardevol.

De overgang vraagt je niet om meer te doen met minder energie. Ze vraagt je om minder te doen met meer betekenis.

Diezelfde oefening maakte ik een aantal jaren geleden, toen de perimenopauze zich luid en duidelijk in mijn leven liet voelen. Ik had een coaching opleidingsinstituut en leidde daarnaast verschillende teams van coaches waarmee ik in onderaanneming werkte. Ik stond altijd aan, en ik voelde mijn energie te veel wegstromen aan gedoe met mensen die op een heel andere manier in dit werk stonden dan ik. Ook bij een deel van mijn klantrelaties moest ik eerlijk vraagtekens plaatsen bij de kwaliteit.

Dus deed ik iets waar mijn omgeving met open mond en lichte paniek op toekeek. Ik was zo vastberaden dat niemand me kon ompraten, terwijl ze me stilzwijgend voor gek verklaarden. Ik trok de stekker uit alles wat ik had opgebouwd, en koos ervoor om enkel nog te werken vanuit mijn hoogste kwaliteit aan energie, en enkel nog met ondernemers die hun levenslust en energie minstens even belangrijk vinden als ik. Mijn omgeving vroeg me voorzichtig of het allemaal zo drastisch moest, of ik niet beter rustig afwachtte tot ik weer meer energie had, zodat ik achteraf geen spijt zou krijgen.

Wat mijn omgeving niet zag, is dat ik door een groeispurt aan het gaan was, en dat zij reageerden zoals wij allemaal reageren op een sprong die spannend is: hangerig, hongerig, huilerig. Natuurlijk vond ik het zelf ook spannend om mijn leven zo om te gooien, maar ik voelde van binnenuit dat dit de beweging was die ik moest maken. Ik schakelde bewust een vertrouwenspersoon in die me bijstond om in vertrouwen te blijven staan terwijl ik door die fase ging, met alle emoties die erbij kwamen en de voortdurende neiging om terug naar het oude te grijpen. Want ik weet maar al te goed dat het in zo’n fase niet slim is om te luisteren naar de angst van je omgeving, die je vanuit bezorgdheid net bij het oude wil houden.

Eens ik door die heftige fase heen was, zag mijn omgeving dat het goed was, en dat het de beste beslissing van mijn leven was. Als ik erop terugkijk, heb ik moedige en drastische stappen gezet die maar weinig mensen me durven nadoen. En soms denk ik: waar was mijn verstand op dat moment? Om er meteen achteraan te zeggen: gelukkig had mijn verstand toen geen energie meer om tegen te pruttelen, gelukkig was er die oerkracht in mij die er genoeg van had en alles durfde omgooien. Want net die oerkracht, die de overgang me heeft gegeven, zorgt ervoor dat ik vandaag de hoogste kwaliteit voel in mijn werk, mijn leven en de relaties die bewust mijn aandacht krijgen. Precies zoals het bedoeld was voor de vrouw die ik geworden ben.

Als coach en vertrouwenspersoon begeleid ik onderneemsters die op dit kantelpunt staan. Ik help je niet om je oude energie terug te jagen of je vergeetachtigheid weg te vechten, want dat is dweilen met de kraan open. Ik help je om te voelen welke sprong je aan het maken bent, om in vertrouwen te blijven staan terwijl je erdoorheen gaat, en om je bedrijf en je leiderschap zo in te richten dat je energie enkel nog stroomt waar ze een verschil maakt.

In het Highly Connected traject werk ik elk jaar met een beperkt aantal ondernemers, persoonlijk, discreet en online, zodat er ruimte is voor echte diepgang. Precies op de scharniermomenten waarop je oude reflex je terug naar vroeger wil trekken, sta ik naast je, zodat je de moedige beweging kan maken die deze fase van je vraagt.

Je vergeetachtigheid in de overgang is geen mankement dat je moet herstellen. Ze is een deur die opengaat … naar wie je nu mag worden.

Anja Pairoux
High-End Relatiecoach voor ondernemers