Plusmama of Stiefmoeder: De Mythe Ontkracht
Het begrip ‘stiefmoeder’ roept vaak negatieve associaties op, mede dankzij sprookjes zoals Sneeuwwitje en Assepoester.
Een gids voor onvergetelijke vakanties met jouw samengesteld gezin
Ontdek hoe je een succesvolle en harmonieuze vakantie plant met je samengesteld gezin. Leer praktische tips en inzichten voor een stressvrije reis die de banden binnen je nieuwe gezinsstructuur versterkt.
Het begrip ‘stiefmoeder’ roept vaak negatieve associaties op, mede dankzij sprookjes zoals Sneeuwwitje en Assepoester. Maar in de moderne tijd zien veel vrouwen zichzelf liever als ‘plusmama’, een term die een positievere invulling geeft aan hun rol in een nieuw samengesteld gezin. In deze blog duiken we diep in de oorsprong van beide termen, onderzoeken we waarom biologische moeders vaak huiverig zijn voor de plusmama, en bieden we inzichten voor een betere dynamiek binnen het gezin. Ontdek hoe je harmonie kunt vinden in je rol als plusmama en leer hoe je succesvol kunt navigeren in de uitdagende wereld van het co-ouderschap.
Inhoud
Waarom noemen jullie jezelf plusmama?
“Waarom noemen jullie jezelf plusmama? Het geeft mij het gevoel dat je dan meer bent dan de echte mama. Er bestaat maar één mama!” Dit was de reactie van een biologische moeder op een Facebook-bericht over het plusmoederschap, of zoals beter bekend in de volksmond: het stiefmoederschap.
Het is een veelvoorkomende reactie die veel vertelt over de gevoeligheid van het onderwerp. In deze blog neem ik je graag mee naar de achtergrond en de samenstelling van het woord ‘stiefouder’ en de oorsprong van alle gevoeligheden die hierbij worden opgeroepen.
De achtergrond van het woord “stiefouder”
Een stiefouder is de partner of echtgeno(o)t(e) van iemand die al kinderen heeft uit een vorige relatie. Stief betekent in oorsprong ‘beroofd van de bloedband’ of ‘iets missend’. Het kwam in de dertiende eeuw al voor, teruggaand op een oeroud woord als ‘stief’. In die tijd werd dit woord gebruikt in de betekenis ‘boom met afgehakte takken’. Het beeld van een afgeknotte, van zijn takken beroofde boom werd later overgedragen op gezinnen waarin de ‘oorspronkelijke’ vader of moeder overleden was. Later werd ‘stief’ in de samenstelling stiefvader ‘verbasterd’ tot stief.
Vervolgens werd ‘stief’ gebruikt om allerlei verwantschappen aan te geven die ontstonden als een weduwnaar of weduwe opnieuw trouwde. Stiefmoeder, stiefkinderen, stiefouders, … het zijn woorden die gebruikt worden als het gat dat is gevallen weer wordt opgevuld. De oorspronkelijke gedachte aan het beroofd zijn van de biologische ouder blijft daardoor vooropstaan.
De slechte reputatie van de stiefmoeder
Tot hiertoe blijft er een bepaalde neutraliteit behouden rond het woord ‘stief’. Maar waar is dan de slechte reputatie van de stiefmoeder ontstaan? Hiervoor moeten we terug naar de sprookjes waar de stiefmoeder vaak de rol van de ‘boze stiefmoeder’ speelt, zoals bekend in Sneeuwwitje en Assepoester. Verrassend hierbij is dat er in de oorspronkelijke versie van Sneeuwwitje helemaal geen sprake was van een boze stiefmoeder.
Marita De Sterck vertelt in haar boek “Beest in bed” de échte eerste versie van negen volkssprookjes. Sneeuwwitje is er daar één van. Toen ik dit las, viel ik bijna van mijn stoel van verbazing. In de oorspronkelijke versie van Sneeuwwitje is het namelijk niet de stiefmoeder die Sneeuwwitje dood wil. Integendeel, het is haar eigen moeder die haar dochter wil vermoorden. In die tijd had dat te maken met erfrecht.
Natuurlijk had dit sprookje geen succes omdat geen enkele moeder zo’n verhaal wilde voorlezen aan haar kinderen. Tot op een bepaald moment de gebroeders Grimm beslisten om het woord moeder te vervangen door ‘stiefmoeder’. Plots gingen moeders deze verhalen wel graag voorlezen en het sprookje werd een succes. Later deed Disney er een schepje bovenop en verfilmde de sprookjes. De rest van het verhaal hoef ik niet verder uit te leggen.
Lijst van redenen voor de negatieve perceptie van stiefmoeders
Reden | Omschrijving |
---|---|
Sprookjes | Boze stiefmoeders zoals in Sneeuwwitje en Assepoester |
Geschiedenis | Woord ‘stief’ betekent ‘beroofd van bloedband’ |
Erfrecht | Oorspronkelijke verhalen waar eigen moeders kwaadwillig waren |
Maatschappelijke perceptie | Films en boeken versterken stereotype van boze stiefmoeder |
De achtergrond van het woord “plusouder”
Gelukkig voor de stiefmoeders waren er net zoals de gebroeders Grimm later ook creatieve mensen die een meer positieve invulling zochten voor het woord ‘stiefmoeder’. Christophe Bohez en enkele vrienden kwamen in 2008 op de gedachte dat stiefouders respect en aandacht verdienen voor hun dikwijls erg grote inzet voor hun stiefkinderen. Met dat doel kwamen zij op het idee om jaarlijks een “Plusouderdag” te organiseren waarbij dus gelijk ook het woord ‘plusouder’ in het leven geroepen werd.
Vooral stiefmoeders zagen dit woord maar al te graag geïntegreerd worden in onze maatschappij. Gewoon al omwille van de positieve bijklank van de ‘plus’ in het woord. Wat mij betreft staat die ‘plus’ in het woord plusouder symbool voor alles wat een plusouder doet en wil betekenen in het leven van het nieuwe gezin:
- Plusouders bedoelen het allemaal goed en nemen dan ook een start vanuit enthousiasme.
- Een plusouder heeft iets toe te voegen in het nieuwe gezin, het is een unieke persoon die een toegevoegde waarde wil zijn voor de kinderen, naast de biologische ouders.
- Plusouders kunnen een meer neutrale rol opnemen naast de biologische ouders, bijvoorbeeld luisterend oor of tussenpersoon zijn voor gesprekken waar het voor de kinderen te uitdagend wordt om deze direct met hun biologische ouders aan te gaan.
- Plusouders willen het in de meeste gevallen gewoon goed doen en ze hopen dat de biologische ouders dit ook zien en erkennen.
Waarom biologische moeders huiverig zijn voor plusmama’s
Veel biologische moeders ervaren een gevoel van concurrentie of bedreiging door de aanwezigheid van een plusmama. Dit komt voort uit een diepgewortelde angst om hun kinderen te verliezen of minder belangrijk te worden in hun leven. Bij gescheiden ouders zijn deze gevoelens vaak versterkt omdat de kinderen hun tijd verdelen tussen beide ouders. Hierdoor ontstaat er een dynamiek waarin biologische moeders zich onzeker en bezorgd kunnen voelen.
Verschillende reacties op uitspraken van moeders en stiefmoeders
Uitspraak | Natuurlijke reactie wanneer een moeder dit zegt: | Natuurlijke reactie wanneer een stiefmoeder dit zegt: |
---|---|---|
“Soms wil ik hen gewoon eventjes weg om mijn batterij op te laden, even de pauzeknop gebruiken.” | “Oh ja, kinderen kunnen soms heel druk zijn en dan kan het wel deugd doen om hen even bij de grootouders ofzo te brengen, heel begrijpelijk.” | “Oh neen, wat zeg jij nu! Je wist toch dat die kinderen er waren, hoe durf je hen weg te wensen!?” |
“Toen ik mijn eerste kind kreeg, wilde ik liefst van al alleen met mijn man genieten van die eerste tijd, enkel wij drietjes en niemand om ons heen.” | “Ja, het is ook zo’n mooie gebeurtenis waar je ten volle van moet genieten, ze worden zo snel groot!” | “Hoe durf je zo egoïstisch te zijn! Het is toch normaal dat de broertjes of zusjes hier ook heel graag bij willen zijn. Nu je je eigen kind hebt, mogen de andere kindjes zich niet achteruitgesteld voelen. Hoe erg voor die andere kinderen. Je zou hen nog het gevoel geven dat ze niet meer welkom zijn, wat een slecht mens ben jij!” |
“Ik kan ze wel achter het behang plakken.” | “Herkenbaar, soms kunnen die van ons het ook uithangen en dan denk ik dat ook wel eens.” | “Amai, wel grof dat je dat zo durft te zeggen. Die kinderen kunnen er toch allemaal niks aan doen!?” |
“Ik doe zoveel voor hen, alsof ik hun slaaf ben!” | “Het moederschap, hé, zorg ervoor dat je af en toe toch eens me-time inlast en goed voor jezelf zorgt. Even pauze kan soms deugd doen! En trouwens, laat hen ook maar eens helpen.” | “Je wist toch waar je aan begon, dus je neemt die kinderen er gewoon bij! Er wordt al zoveel aanpassing van die kinderen gevraagd, dus ga nu niet nog meer eisen stellen.” |
Wat plusmama’s écht voelen
Een plusmama wil absoluut niet de boze stiefmoeder zijn en doet dan ook extra hard haar best. Ze gaat ver over haar grenzen om maar te kunnen voldoen aan torenhoge verwachtingen. Jammer genoeg lijkt die toren van verwachtingen alleen maar hoger te worden, want wat ze ook doet, het is nooit goed of goed genoeg. Als ze dan uiteindelijk merkt dat ze over haar grenzen is gegaan en wat wil terugschroeven, is schuldgevoel het onvermijdelijke gevolg.
Een plusmama wacht bewust of onbewust op de goedkeuring van de mama van haar pluskind(eren). “Als die mama nu ooit maar eens zou willen inzien dat ik de beste bedoelingen heb voor haar kinderen, dat ik zo mijn best…” hoor ik hen regelmatig zeggen.
Er zijn echter maar weinig biologische mama’s die heel goed beseffen dat een plusmama haar rol ook wel eens op een heel andere en slechtere manier kan invullen, en dan ook dankbaar zijn voor wat de plusmama doet voor de kinderen.
De meeste biologische mama’s vinden dat de stiefmoeder niet moet verwachten dat ze ook nog eens bloemen en dankwoorden krijgt, dat ze goed genoeg wist waar ze aan begon en achteraf niet moet komen klagen.
Een plusmama zou niet liever willen dan het woord ‘moeder’ uit heel dat woord geschrapt zien. Het laatste dat ze wil is de mama vervangen. Ze weet trouwens maar al te goed dat ze nooit de liefde van haar pluskinderen zal krijgen zoals die voor hun eigen mama is.
Het woord ‘moeder’ impliceert dat de moederrol vanzelfsprekend opgenomen moet worden en creëert dan ook heel wat verwachtingen die nooit voldaan kunnen worden. Daarnaast leeft de overtuiging dat de plus’moeder’ hetzelfde voor de kinderen moet voelen als voor haar eigen kinderen. Een onmogelijke opdracht, want het is gewoon pure biologie dat er verschil is tussen bloedband en stiefband.
Omgekeerd vinden we het heel logisch en vanzelfsprekend dat een kind zijn plusouders niet even graag ziet als de eigen ouders. En dat kan ook niet, vanwege de pure biologie. Het is dus totaal verkeerd om die onmogelijke opdracht bij de plusmama te leggen.
Een plusmama weet dat ze op de laatste plaats komt en zet zichzelf dan ook in de schaduw. Tegelijk is het haar grootste verlangen om erbij te mogen horen, om ook ‘een’ plaats te krijgen in het nieuwe gezin en het leven van haar pluskinderen. Vele plusmama’s schermen zich onbewust af voor mogelijke kwetsuren door alvast een beschermingslaagje op te trekken. Ze gaat heel voorzichtig te werk of komt omgekeerd wat afstandelijker over, dikwijls puur vanuit onzekerheid en het gevoel er niet bij te horen.
Tips voor Plusmama’s
Tip | Omschrijving |
---|---|
Geduld en begrip | Begrijp dat het tijd kost om je plek te vinden binnen het nieuwe gezin. |
Open communicatie | Communiceer openlijk en eerlijk met zowel de kinderen als de biologische ouders. |
Eigen grenzen bewaken | Wees duidelijk over je eigen grenzen en geef aan wanneer je behoefte hebt aan rust of ruimte. |
Positieve benadering | Probeer situaties positief te benaderen en focus op de voordelen van je rol als plusmama. |
Zoek steun | Zoek steun bij andere plusmama’s of in ondersteuningsgroepen om ervaringen te delen en advies te krijgen. |
Een plusmama zou zo graag het vertrouwen krijgen dat ze verdient. Als ze eens een mindere dag heeft en wil klagen, wil ze dat gewoon openlijk kunnen, vrijuit kunnen leven en praten, zichzelf kunnen zijn. Een plusmama wil gewoon even kunnen zeggen wat ze voelt zonder dat daar een oordelende reactie op komt.
Jammer genoeg kunnen de meeste plusmama’s niet op die openheid rekenen, blijven ze met hun potje vol frustraties zitten. Een plusmama voelt zich dikwijls alleen in haar gevoel, alsof zij de enige is die zich zo voelt en daardoor een slecht mens is, het is een eenzame plek.
Het gevolg? Een plusmama stopt heel wat gevoelens, frustraties, bezorgdheden en angsten in een potje en probeert dit allemaal te onderdrukken. Ze kan dit lang volhouden, maar op een dag ontploft dat potje en wordt de plusmama … die boze stiefmoeder die ze zo hard wilde vermijden te worden!
Door begrip te tonen voor zowel je eigen positie als die van de biologische ouders, en door open communicatie te stimuleren, kun je als plusmama een waardevolle en positieve invloed hebben op het nieuwe gezin.
Als jij je er klaar voor voelt … Hier zijn 3 manieren waarop je kan ontdekken hoe jij zowel in je business als in je privé de meest succesvolle en duurzame relaties kan hebben, zonder er nog meer tijd in te moeten steken en zonder jezelf te moeten wegcijferen: